گزارشی از برگزاری

همايش فرهنگ نويسي در زبان کردي

مریوان - شهریور ۸۷

همايش فرهنگ نويسي در زبان کردي با حضور فرهنگ نويسان، زبان شناسان و صاحب نظران عرصه ي زبان و ادبيات کردي در تاريخ 8 شهريور 87 در سالن اجتماعات مجتمع فرهنگي- هنري مريوان برگزار شد. آنچه در پي مي آيد گزارشي است از اين همايش يک روزه:

روز جمعه 8 شهريور 87، انجمن فرهنگي- ادبي مريوان ميزبان صاحب نظران و علاقمندان حوز فرهنگ و زبان کردي در همايشي تحت عنوان فرهنگ نويسي در زبان کردي بود.

همايش ساعت 10 صبح با تلاوت آياتي از قرآن مجيد رسما آغاز شد و سپس جمال ايماني، داستان نويس مريواني،  که اجراي مراسم را بر عهده داشت پس از خير مقدم به مهمانان هادي رحمان زاده، دبير همايش را جهت ايراد سخنراني دعوت کرد.

رحمان زاده با بررسي پيشينه ي شکل گيري همايش، اهداف همايش را مطالعه، نقد و بررسي فرهنگ هاي نگارش يافته در زبان کردي به منظور ارتقاي مقوله ي فرهنگ نويسي و همچنين نقد علمي و تخصصي فرهنگ دانشگاه کردستان به منظور رفع نواقص و پربارتر نمودن فرهنگ مذکور در چاپ هاي آتي ذکر کرد. وي در ادامه به تشريح چگونگي برپايي همايش و مشکلات و موانع سر راه پرداخت و اظهار اميدواري کرد در دومين همايش، ضعف ها و کاستي هاي همايش اول برطرف شود.

پس از سخنان دبير همايش، محي الدين کريميان از ويراستاران فرهنگ دانشگاه کردستان، در گزارشي از روند آماده سازي فرهنگ دانشگاه کردستان، فرهنگ مذکور را حاصل کار گروهي 110 نفره در طول چهار سال و نيم فعاليت مستمر دانست و با اشاره به روش تدوين و ويژگي هاي فني آن، به معرفي اين اثر پرداخت.

پس از سخنان کريميان، احمد احمديان يکي از بحث برانگيزترين مقالات همايش را تحت عنوان "نگاهي تحليلي به فرهنگ دانشگاه کردستان و جايگاه آن در عرصه فرهنگ نگاري معاصر"  ارائه داد، که در آن با ارائه ي ويژگي هاي واژه نامه هاي عمومي، اختصاصي و جامع، فرهنگ مذکور را فرهنگي التقاطي دانست. احمديان در مقاله خود با بررسي حرف "آ" از فرهنگ دانشگاه کردستان تعداد 60 واژه ي آن را اضافي و خارج از تعريف يک فرهنگ عمومي دانست.

پس از ارائه ي مقاله ي احمديان، ماجد مردوخ روحاني سرويراستار فرهنگ فارسي- کردي دانشگاه کردستان براي ايراد سخناني پشت تريبون رفت و با استقبال از نقد علمي احمديان، آن را در ارتقاي سطح فرهنگ مذکور مفيد دانست. وي محور اصلي سخنان خود را جايگاه نقد سالم در پيشبرد مقوله ي فرهنگ قرار داده بود.

در ساير مقالات نوبت صبح، کامران محمد رحيمي از مجمع علمي زبان کردي با ارائه ي مقاله اي تحت عنوان نقد ايضاحي فرهنگ نويسي کردي به بررسي موردي فرهنگ واژگان لري و کردي پرداخت. محمدرحيمی کتاب مذکور را در محورهای آوانگاری و رسم‌الخط، ‌ اشتباه‌ در معاني‌ و ريشه‌يابي‌ها، عدول‌ از هدف‌ اصلي‌ و آميختگي‌ واژگان‌ دو گويش بررسی نموده بود. ‌

رضا شجيعي ديگر عضو مجمع علمي زبان کردي، با ارائه مقاله اي جدي به تشريح مقاطع تاريخي تدوين فرهنگ نويسي کردي پرداخت و عمده ترين آسيب فرهنگ نويسي کردي را عدم وجود ساختار و روش در اين حوزه معرفي نمود.

دکتر هيمداد حسين بکر، از اساتيد دانشگاه صلاح الدين هه ولير ـ که به دليل عدم صدور مجوز حضور او و ساير اساتيد حکومت اقليم کردستان مقاله ي او توسط عرفان حسيني قرائت شد ـ به بررسي تاريخچه ي فرهنگ نويسي کردي از 1970 تا 1984 پرداخته و در آخرين مقاله ي نوبت صبح جعفر سريش آبادي از بيجار به بررسي آواهاي غير مکتوب لهجه ي گروسي پرداخته وبا انتقاد از عدم توجه و اقبال فرهنگ نويسان کرد به واژه هاي گروسي خواستار توجه جدي به اين مقوله جهت احياي اين بخش از زبان کردي شد.

حضار و ميهمانان پس از صرف نهار و استراحتي کوتاه، ساعت 3 بعد از ظهر به سالن مجتمع بازگشته تا همايش را در نوبت بعد از ظهر پي بگيرند.

در اين نوبت، کاوه کريمي از مريوان به بررسي فرهنگ لغت هاي کردي در زمان حال و با نگاهي به پيشينه ي آن پرداخت.

مقاله ي دکتر صباح رشيد قادر ـ از اساتيد دانشگاه صلاح الدين هه ولير که توسط آرام صالحي قرائت شدـ  پس از مقدمه ای در باب واژه های زبان  و تعريف فرهنگ لغت به چالش هاي فراروی فرهنگ نويسي کردي پرداخت. انور معرفت از ديواندره، با ارائه ي مقاله اي، مسائل واژه گزيني در فرهنگ نويسي زبان کردي را در مورد بررسي قرار داده و بر ضرورت کاربردي کردن اين مقوله در روند فرهنگ نگاري دو زبانه ي کردي تاکيد نمود.

در بخش ديگري از همايش، خانم سهيلا محمدي از سنندج با ارائه ي مقاله اي به زبان کردي به برخي از مشکلات و موانع پيش روي فرهنگ نگاري در زبان کردي از جمله تعدد لهجه ها، نبود نهادي متمرکز به عنوان مرجعي علمي براي پاسخ گويي و رفع مشکلات در زمينه ي واژه سازي و واژه گزيني کردي و... اشاره نمود.

در ادامه ي همايش، مهدي سنندجي از ويراستاران ارشد فرهنگ دانشگاه کردستان در مقاله اي به نقد فرهنگ "کوردستان" پرداخت و پس از اجراي موسيقي سنتي کردي، مقاله ي دکتر طالب حسين علي از ديگر اساتيد دانشگاه صلاح الدين هه ولير، توسط وحيد بهرامي قرائت شد. دکتر طالب حسين علي در مقاله ي خود به نکاتي درباره ي فرهنگ نويسي کردي اشاره کرده بود و به بررسی واژه های هم معنی و واژه های دارای تلفظ يکسان اما با معانی مختلف در زبان کردی پرداخته بود.

در ادامه، دو ميز گرد با اجراي عزيز ناصري برگزار شد. در ميزگزد اول که مسائل عمومي حوزه ي فرهنگ نويسي کردي را مورد بررسي قرار مي داد، دکتر هادي مرادي(از دانشگاه علامه طباطبايي)، احمد احمديان، رئوف رهنمون و حامد کهنه پوشي حضور داشتند. ميزگرد دوم را اما، عزيز ناصري با دعوت از ويراستاران ارشد فرهنگ فارسي- کردي دانشگاه کردستان به بحث درباره ي فرهنگ مذکور اختصاص داد. در پايان ميزگرد دوم، ماجد مردوخ روحاني از تدوين فرهنگ جامع کردي- کردي دانشگاه کردستان خبر داد و خواستار همکاري کليه ي صاحب نظران و فعالان حوزه ي فرهنگ نويسي و زبان شناسي شد.

پايان بخش همايش مريوان، اهداي لوح تقدير به صاحبان مقالات ارائه شده، ويراستاران ارشد فرهنگ دانشگاه کردستان و همکاران همايش بود.

نخستين همايش فرهنگ نويسي در زبان کردي ساعت 8 بعد از ظهر به کار خود پايان داد.   

بانگه‌واز

سمیناری " فه‌رهه‌نگ نووسی له‌ زمانی كوردیدا"

ئه‌نجومه‌نی فه‌رهه‌نگی – ئه‌ده‌بیی مه‌ریوان سمینارێكی یه‌ك ڕۆژه‌ له‌ ژێر ناونیشانی " فه‌رهه‌نگ نووسی له‌ زمانی كوردیدا، به‌ تیشك خستنه‌سه‌ر ڕه‌خنه‌ و تاوتوێ كردنی فه‌رهه‌نگی فارسی ـ كوردیی زانكۆی كوردستان" به‌ڕێوه‌ ده‌بات. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ داوا له‌ هه‌موو لێكۆڵه‌ران و نووسه‌ران ده‌كرێت وتاره‌كانی خۆیان به‌ پێی ته‌وه‌ره‌ دیاریكراوه‌كان، بۆ لێژنه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سمینار ڕه‌وانه‌ بكه‌ن.

v     ته‌‌وه‌ره‌ی وتاره‌كان

یه‌که‌م. ته‌وه‌ره‌ گشتییه‌كانی سمینار:

                    1. مێژووی فه‌ر‌هه‌نگ نووسیی گشتی و تایبه‌تی له‌ زمانی كوردیدا

2. پێكهاته‌ و شێواز له‌ فه‌رهه‌نگه‌كانی زمانی كوردیدا

3. خه‌سارناسیی فه‌رهه‌نگ نووسیی كوردی

4. ده‌وڵه‌مه‌ندی زارا‌وه‌كانی زمانی كوردی له‌ فه‌رهه‌نگه‌ به‌رده‌سته‌كاندا

5. تاوتوێ کردنی ڕه‌نگدانه‌وه‌ و سه‌رنجدان به‌ ڕێنووس و زمانی یه‌کگرتووی کوردی له‌ فه‌رهه‌نگه‌ به‌رده‌سته‌كاندا

6. گرنگی هه‌بوونی زانستی تێوری له‌ بواری فه‌رهه‌نگ نووسی كوردیدا

7. گرنگی نووسینی‌ فه‌رهه‌نگی‌ فارسی ـ كوردی، ئینگلیزی ـ كوردی و...

8. گرنگی سه‌رنجدان به‌ فه‌رهه‌نگه‌ تایبه‌تییه‌كان له‌ زمانی كوردیدا

9. تاوتوێ كردنی شێوازه‌كانی دۆزینه‌وه‌ی وشه‌ی هاوتا و تۆماركردنیان له‌ فه‌رهه‌نگه‌ دوو زمانه‌ كوردییه‌كاندا

10. هه‌ڵسه‌نگاندنی فه‌رهه‌نگه‌كانی زمانی كوردی له‌ باری بنه‌ماكانی فه‌رهه‌نگ نووسییه‌وه‌

دووهه‌م. ته‌وه‌ره‌ تایبه‌تییه‌ كانی سمینار: ڕه‌خنه‌ و تاوتوێ كردنی فه‌رهه‌نگی فارسی ـ كوردیی زانكۆی كوردستان (به‌ سه‌رپه‌رشتی ماجد مه‌ردۆخ ڕۆحانی) له‌ بواره‌كانی:

1. سیسته‌می فۆنێتیک

2. ڕاستی و دروستیی بنه‌مای وشه‌كان

3. بواره واتاییه‌كان

4. چۆنییه‌تی پێناسه‌كردنی وشه‌‌كان

5. تۆماركردنی هه‌مبه‌ره‌ كوردییه‌كان

6. ڕیزبه‌ندی هه‌مبه‌ره‌كان

7. وشه‌ داتاشراوه‌كان

8. ده‌وڵه‌مه‌ندی گه‌وا(شایه‌ت) و نموونه‌

9. ده‌وڵه‌مه‌ندی زاراوه‌‌كانی زمانی كوردی

10. سه‌رنجدان به‌ ڕێنووس و زمانی یه‌كگرتوو

11. به‌ربڵاوی

v     چۆنییه‌تی ڕێكخستن و به‌ڕێكردنی وتاره‌كان

 - وتاره‌كان ده‌بێ به‌ تایپ كراوی له‌ سه‌ر یه‌ك ڕووپه‌ڕی لاپه‌ڕه‌‌یA4، و له‌گه‌ڵ فایله کۆمپیته‌ریه‌كه‌یدا به‌ (word2003) بۆ ناونیشانی سمیناره‌كه‌ به‌ڕێ بكرێت.

-  ئه‌و بابه‌تانه‌ی ڕه‌وانه‌ ده‌كرێت نابێت له‌ 12 لاپه‌ڕه‌ی 400 وشه‌یی و 20 خوله‌ک‌ بۆ ماوه‌ی پێشكه‌ش كردن تێپه‌ڕ بكات.

-  پوخته‌ی‌ وتاره‌كه‌ (كه‌ له‌ 500 وشه‌ تێنه‌په‌ڕێت) به‌ هه‌ردوو شێوازی چاپكراو و كۆمپیته‌ری، هاوپێچ له‌گه‌ڵ وتاره‌كه‌ ڕه‌وانه‌ بكرێت.

 - وتاره‌كان به‌ هه‌ردوو زمانی كوردی و فارسی وه‌رده‌گیرێت.

-  ناونیشانی خاوه‌ن به‌رهه‌مه‌كه‌ وه‌ك : ناو و ناسناو، پله‌ی خوێنده‌واری، ناونیشانی ته‌واوی پۆستی، ژماره‌ی ته‌له‌فوون(موبایل گونجاوتره‌) و ئه‌د‌ره‌سی ئه‌لكترۆنی(ئیمه‌یل) له‌ لاپه‌ڕه‌یه‌‌كدا هاوپێچ له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌كه‌ ڕه‌وانه‌ بكرێت.

 - دوایین مۆڵه‌ت بۆ ناردنی وتار 24ی گه‌لاوێژی 1387ی هه‌تاوی (2008.08.15)ه‌. سمیناره‌كه‌ ڕۆژی 8ی خه‌رمانانی 1387 (2008.08.29) به‌ڕێوه‌ ده‌چێت.

 - نووسه‌ران و میوانه‌ تایبه‌ته‌كان، خاوه‌ن فه‌رهه‌نگه‌ ناوداره‌كان له‌ زمانی كوردی و نووسه‌رانی وتاره‌ هه‌ڵبژێردراوه‌كان، به‌مه‌به‌ستی لێدوان و پێشكه‌ش كردنی وتار له‌ سمیناره‌كه‌دا، به‌فه‌رمی بانگهێشت ده‌كرێن. ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌‌به‌ری سمیناره‌كه‌ داوای لێبوردن له‌ میوانه‌كانی تر ده‌كات كه‌ له‌ به‌ر سنووردار بوونی پێداویستییه‌کان ناتوانێ جێگای مانه‌وه‌یان بۆ دابین بكات.

-  وه‌ك ڕێزلێنان، دیارییه‌کی تایبه‌ت پێشكه‌ش به‌ نووسه‌رانی به‌رهه‌مه هه‌ڵبژێردراوه‌کان ده‌كرێت.

-  ئه‌و وتارانه‌ی ده‌گه‌نه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سمینار به‌ هیچ شێوازێك ناگه‌ڕێندرێنه‌وه‌.

v     ناونیشانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سمینار

 - كوردستان، مه‌ریوان، كۆمه‌ڵگه‌ی فه‌رهه‌نگی ـ هونه‌ری، ئه‌نجومه‌نی فه‌رهه‌نگی ـ ئه‌ده‌بیی مه‌ریوان.

   ته‌له‌فوون: +98 875 330 11 54  (كاتی پێوه‌ندیگرتن: هه‌موو ڕۆژ 4 تا 7ی پاش نیوه‌ڕۆ)

   فاكس:      +98 875 330 11 55

 - ناونیشانی پۆستی بۆ ناردنی وتاره‌كان: مه‌ریوان, سندوقی پۆستی 187 ، ئه‌نجومه‌نی فه‌رهه‌نگی ـ ئه‌ده‌بیی مه‌ریوان.

 - ناونیشانی وێبلاگی سمینار:    www.ferheng.blogfa.com

-  ناونیشانی پۆستی ئه‌لكترۆنی (ئیمه‌یل): ferheng.info@gmail.com

فراخوان

همايش "فرهنگ نويسی در زبان كردی"

انجمن فرهنگي ـ ادبي مريوان در نظر دارد همايش يك روزه‌اي تحت عنوان «فرهنگ نويسي در زبان كردي؛ با تأكيد بر نقد و بررسي فرهنگ فارسي ـ كردي دانشگاه كردستان» برگزار نمايد. لذا از همه‌ي پژوهشگران و صاحبان قلم دعوت مي شود مقالات خود را با توجه به محورهاي تعيين شده، به دبيرخانه‌ي همايش ارسال نمايند.

Ø     محورهاي مقالات

الف. محورهاي كلي همايش:

1.     تاريخچه‌ي فرهنگ نويسي عمومي و اختصاصي در زبان كردي

2.     ساختار و روش در فرهنگ‌هاي زبان كردي

3.     آسيب شناسي فرهنگ نويسي كردي

4.     غناي گويش‌هاي زبان كردي در فرهنگ‌هاي موجود

5.     بررسي انعكاس و توجه به رسم الخط و زبان معيار (يه‌کگرتوو) كردي در فرهنگ‌هاي موجود

6.     ضرورت وجود دانش نظري در زمينه‌ي فرهنگ نگاري كردي

7.     ضرورت نگارش و توجه به فرهنگ‌هاي فارسي ـ كردي، انگليسي ـ كردي و...

8.     ضرورت توجه به فرهنگ‌هاي اختصاصي در زبان كردي

9.     بررسي روش‌هاي معادل يابي و ضبط معادل‌ها در فرهنگ‌هاي دو زبانه‌ي كردي

10.     مقايسه‌ي فرهنگ‌هاي زبان كردي از لحاظ اصول فرهنگ نگاري

ب. محورهاي اختصاصي همايش:  نقد و بررسي فرهنگ فارسي ـ كردي دانشگاه كردستان (به سرپرستي ماجد مردوخ روحاني) از لحاظ:

1.     سيستم آوانگاري

2.     صحت و سقم ريشه‌ي سرواژه‌ها

3.     حوزه‌هاي معنايي

4.     چگونگي تعريف سرواژه‌ها

5.     ضبط معادل‌هاي كردي

6.     ترتيب معادل‌ها

7.     واژه‌هاي نو‌ساخته

8.     غناي شواهد و نمونه‌ها

9.     غناي گويش‌هاي مختلف زبان كردي

10. توجه به رسم الخط و زبان معيار (یه‌کگرتوو)

11. گستردگي (شموليت)

Ø     نحوه‌ي تنظيم و ارسال مقالات

- مقالات بايد به صورت تايپ شده، در قطع4A، به صورت يك رو و به همراه فايل كامپيوتري آن (تحت نرم افزارword2003   (به آدرس پستي همايش ارسال گردد.

- مقاله‌ي ارسالي نبايد متجاوز از 12 صفحه‌ي 400 كلمه‌اي و زمان ارائه‌ي آن نبايد بيشتر از 20 دقيقه باشد.

- چكيده‌ي مقاله حداكثر در 500 كلمه به همراه مقاله (به دو شيوه‌ي چاپي و فايل كامپيوتري) ارسال گردد.

- مقالات ارسالي به دو زبان كردي و فارسي پذيرفته مي شود.

- مشخصات صاحب اثر شامل نام و نام خانوادگي، ميزان تحصيلات، آدرس دقيق پستي، تلفن تماس (ترجيحاً  همراه) و  آدرس پست الكترونيكي در برگه‌اي به پيوست مقاله ارسال گردد.

- آخرين مهلت جهت ارسال مقاله 2۴ مرداد 87  و زمان برگزاري همايش 8 شهريور 87 مي باشد.

- از سخنرانان و مهمانان ويژه، صاحبان فرهنگ‌هاي معتبر در زبان كردي و نويسندگان مقالات برگزيده، جهت سخنراني و ارائه‌ي  مقاله در همايش با ارسال كارت، دعوت به عمل خواهد آمد. دبيرخانه‌ي همايش به دليل محدوديت امكانات از اسكان ساير  مهمانان معذور است.

- به مقالات ارائه شده در همايش، هدايايي به رسم يادبود تقديم خواهد شد.

- مقالات رسيده به دبيرخانه‌ي همايش به هيچ وجه مسترد نخواهد شد.

Ø     نشاني دبيرخانه‌ي همايش

-       كردستان. مريوان. مجتمع فرهنگي ـ هنري. انجمن فرهنگي ـ ادبي مريوان.

تلفن: 08753301154 (ساعت تماس: همه روزه، 4 تا 7 بعد از ظهر)

فاكس: 08753301155

-   آدرس پستي جهت ارسال مقالات: مريوان. صندوق پستي 187 ، انجمن فرهنگي ـ ادبي مريوان.

-   آدرس وبلاگ همايش: www.ferheng.blogfa.com

-   ‌‌آدرس پست الكترونيكي همايش: ferheng.info@gmail.com